SIYPANTOSH QOYATOSH TASVIRLARI: IBTIDOIY DAVR MADANIYATI VA ESTETIK QARASHLARINING ARXEOLOGIK TAHLILI Xurramov Firuzjon,
Keywords:
Siypantosh, petrogliflar, ochra, mezolit, neolit, arxeologik yodgorliklar, zoomorf tasvirlar, madaniy meros, qoyatosh san’ati.Abstract
Ushbu maqolada Qashqadaryo vohasining noyob arxeologik yodgorligi — Siypantosh qoyatosh tasvirlari tadqiq etiladi. Tadqiqotda muallif tomonidan 2026-yil fevral oyida amalga oshirilgan dala izlanishlari davomida olingan yangi fotosuratlar asosida tasvirlarning
mazmuni, uslubi va ularda qo‘llanilgan mineral bo‘yoqlar (ochra) tahlil qilinadi. Maqolada yodgorlikning mezolit va neolit davrlaridan boshlab shakllangan madaniy qatlamlari ko‘rib chiqiladi hamda qadimiy tasvirlarni saqlab qolish va konservatsiya qilish bo‘yicha ilmiy tavsiyalar beriladi.
Downloads
References
1. Mirsaidov, M., & Xo‘janazarov, M. (2010). O‘zbekiston qoyatosh rasmlari. Toshkent: Fan. (O‘zbekistondagi petrogliflar tipologiyasi bo‘yicha fundamental asar).
2. Kabirov, J. (1976). Sarmishsoy qoyatosh rasmlari. Toshkent: Fan. (Mezolit va neolit davri tasvirlarini qiyosiy tahlil qilish uchun).
3. Islomov, U. I. (1980). Mezolit Sredney Azii. Tashkent: Fan. (Mintaqadagi mezolit davri madaniy qatlamlari bo‘yicha asosiy manba).
4. Rozwadowski, A. (2004). Symbols through Time: Contextualising the Rock Art of Central Asia. Poznań: Institute of Eastern Studies. (Markaziy Osiyo qoyatosh san’atidagi ramzlar va tamg‘alar tahlili).
5. Xo‘janazarov, M. (1995). Pamyatniki naskalnogo iskusstva Uzbekistana. Samarkand: IAI AN RUz.
6. Suleymanov, R. X. (2000). Drevniy Naxshab. Tashkent: Fan. (Qashqadaryo vohasining qadimgi madaniyati va arxeologiyasi haqida).
7. Francfort, H. P. (1991). The Central Asian Petroglyphs: Form and Content. Paris: CNRS editions. (Xalqaro darajadagi uslubiy tahlillar uchun).
8. Qurbanov, R. (2021). Arxeologik yodgorliklarni konservatsiya qilish muammolari. O‘zbekiston arxeologiyasi jurnali, 2-son. (Sizning maqolangizdagi 4-bo‘lim — konservatsiya masalalari uchun).
9. UNESCO. (2012). Manual on Rock Art Conservation and Management. Paris: World Heritage Centre. (Yodgorlikni saqlash bo‘yicha xalqaro tavsiyalar). Xurramov, F. D. (2026). Siypantosh dala tadqiqotlari hisoboti. Shahrisabz davlat muzey-qo‘riqxonasi arxivi.
