PERIODIC PRESS OF AZERBAIJAN IN THE CONTEXT OF SOCIO-POLITICAL AND CULTURAL PROCESSES OF THE 19TH
Keywords:
Press, Hassan bey Zardabi, “Ekinchi”, “Kaspi”, Tsarist censorship.Abstract
The press, an operational mass media, is one of the most effective and universal means of spreading education and scientific knowledge, forming public opinion in society, and socio-political struggle. At the same time, in terms of origin and genre, it is of great importance as a unique historical source, as a carrier of the most diverse materials and information (news, opinion, analysis, attitude, advertising, announcements, etc.). In this regard, the Azerbaijani national press is no exception. Founded in 1875, this press has gone through a very difficult and honorable path. The period of its creation was a period when Azerbaijan was under the colonial oppression of the Russian Empire, where a very strict colonial-administrative system based on national, racial and religious slavery, arising from the socio-political essence of the empire, prevailed. The Russian government, which implemented a policy of total ethnic assimilation, Russification and Christianization, tried to limit the people’s natural rights and freedoms, such as freedom of religion, language, speech, and the creation of a periodical press, by all means. Therefore, in the presented article is attempted to examine the problem posed in this context, and expresses its attitude to the activities of native-language newspapers under strict censorship control, as well as to the efforts of Azerbaijani intellectuals for science, education, national awakening and progress through the periodical press, from the prism of modern realities.
Downloads
References
1. Azərbaycan Milli EA, M.Füzuli adına Əlyazmaları İnstitutu. Ö.F.Nemanzadə arxivi, Inv. 4-5, vərəq 2
2. Аzərbaycan Milli EA, M.Füzuli adına Əlуаzmаlаrı İnstifutu. H.Zərdabi aгxivi, Inv. 103, vərəq l
3. Əhmədov T.Ə. Nəriman Nərimanovun yaradıcılıq yolu. /T.Ə. Əhmədov. – Bakı: Nurlar, – 2005. – 384 s.
4. Əkinçi. 20 sentyabr 1875-ci il № 5
5. Əkinçi. 1 yanvar 1876, № 12
6. Əkinçi, 29 mart, 1876, № 6
7. Əkinçi. 8 oktyabr, 1876, № 19
8. Əkinçi. 18 yanvar, 1877, № 2
9. Əkinçi. 26 may 1877-ci il, № 11
10. Əkinçi. 01 sentyabr 1877-ci il, № 18
11. Hacıyeva L.O. Azərbaycanın rusdilli dövri mətbuatının tarixindən (1871-1918). – Bakı: Elm və Təhsil, – 2017. – 392 s.
12. Həyat, 3 yanvar 1906, № 2
13. Hüseynov H.N. Azərbaycanda XIX əsr ictimai və fəlsəfi fikir tarixindən. – Bakı: Şərq-Qərb, – 2007. – 400 s.
14. Məmmədov V.H. Nəriman Nərimanov. – Bakı: Uşaqgəncnəşr, – 1957. – 133 s.
15. Mirəhmədov Ə.M. Birinci Azərbaycan qəzeti //Əkinçi 1875-1877 (Tam mətni). Bakı: Avrasiya Press, 2005. s. 4-22
16. Mövlayeva S.M. “Kaspi” qəzetinin səhifələrində Azərbaycan və rus mədəniyyətinin təbliği (1881-1917-ci illər). ‒ Bakı: Elm, 1983, 96 s.
17. Şərqi-Rus, 11 aprel 1903, №5
18. Şərqi-rus, 9 may 1903, № 17
19. Vəliyev A.A. (Aşırlı). Azərbaycan mətbuatı tarixi (1875-1920). ‒ Bakı: Elm və Təhsil, ‒ 2009. – 296 s.
20. Yaqublu N.Q. “Kaspi” qəzetinin yaranması və fəaliyyəti. ‒ Bakı: Qanun, ‒ 2011. ‒ 216 s.
21. Zeynalzadə A.Ə. Azərbaycan mətbuatı və çar senzurası (1850-1905). ‒ Bakı: Elm, ‒ 2006. ‒ 328 s.
22. Açkura Yusuf. Türkçülük. Türkçülügün tarihi gelişimi. – İstanbul: Türk Kültür Yayını, 1978. – 253 s.
23. Ali Asker. Azerbaycan’da Milli Kimlik İnşasının Sosyo-Ekonomik ve Fikrî Temelleri (19. Yüzyılın Ortaları - 20. Yüzyılın Başları) //Azerbaycan düşünce tarihi. Cilit I. Evreler, Olaylar ve Şahsiyetler (19. Yüzyılın Ortaları-20. Yüzyılın Başları). Ankara, ‒ 2021. ‒ s. 1-33
24. Erol Ali. (2006). Türk Kültür ve Fikir Hayatında Ekinçi (1875-1877) //Bilig, sayı: 39, s. 54-69.
25. Акты, собранные Кавказской археографической комиссией (АКАК). Том VIII, – Тифлис: Тип. Главного Управления Наместника Кавказского, – 1881. – 1033 с.
26. Балаев А.Г. Азербайджанская нация: основные этапы становления на рубеже XIX-XX вв. – М.: ООО «ТиРу», – 2012. – 403 с.
27. Ватейшвили Д.Л. Русская общественная мысль и печать на Кавказе в первой трети XIX века. – М.: Наука, – 1973. – 458 с.
28. Ган К.Ф. Путешествия в Kахетию и Дагестан (летом 1899 г). //СМОМПК. 1902, вып. 31. – Тифлис: Типография Главнаго Управления Наместника Кавказского, – с. 49-96
29. Дамешек Л.М. Окраины Российской империи: институты и бюрократия XIX – начала XX веков. – Иркутск, Изд-во ИГУ, – 2015. – 223 с.
30. Дякин В.С. Национальный вопрос во внутренней политике царизма (XIX -нач. XX вв). СПб, ЛИСС, 1998, 1000 с.
31. Ениколопов И.K. Первая тюркская газета на Кавказе //Культура и писменность Востока. Книга 3-я, изд. В.Ц.К.Н.Т.А. – Баку: – 1928. с. 140-146
32. Закавказский край. Заметки о семейной и общественной жизни и отношениях народов, обитающих между Черным и Каспийским морями: путевыя впечатления и воспоминания барона Августа фон Гакстгаузена. Ч. 2. – СПб.: Тип. Главнаго штаба Его Императорскаго Величества по военно-учеб. заведениям, – 1857. – 215 с.
33. Kавказский календарь на 1862 г. Тифлис, Гл. упр. наместника Кавказского 1861, – 652 с.
34. Каппелер А. Россия – многонациональная империя. Возникновение, история, распад. – М.: Прогресс-Традиция, – 1997. – 342 c.
35. Кобахидзе Е.И. Ресурсы позднеимперской «русификации»: опыт Центрального Кавказа //Kafkasya Calışmaları - Sosyal Bilimler Dergisi. Eylül 2016, Yıl. Vol. 2, № 3, – с. 115-145
36. Лермoнтов М. Польное собрание сочинений. В 4 томах, т. IV. – М., Госполитиздат, 1962, – 826 с.
37. Периодическая печать на Кавказе. – Тифлис: Электропечатня Груз. Изд. Т-ва, – 1901 г. – 51 с.
38. Путеводитель по Кавказу [составитель Е.Г.Вейденбаум]. – Тифлис: тип. Канцелярии главноначальствующего Гражд. частью на Кавказе, – 1888. – 434 с.
39. Сергеева Г.Л. Межэтнические связи народов Дагестана во второй половине XIX-ХХ вв. (этноязыковые аспекты) //Кавказский Этнографический Сборник (КЭС). Т. IX. – М.: Наука, – 1989. – с. 89-136
40. Тифлисский листок. 14 октября, 1905, № 211,
41. Харадзе Р.Л. Грузинская семейная община. Т. I. – Тбилиси: Заря Востока, – 1960. – 191 с.
42. Geoffrey Hosking. Russia: people and empire, 1552-1917. Harvard University Press, –1997. – 548 p.
