MORFOLOGIK PARADIGMALAR VA FUNKSIONAL-SEMANTIK MAYDON MUNOSABATINING NAZARIY-METODOLOGIK ASOSLARI
Keywords:
morfologiya, paradigma, funksional-semantik maydon, lisoniy yadro, periferiya, kategorial semantika, lisoniy tizim, invariant, variant, transpozitsiya, tizimli-struktural tahlil.Abstract
Ushbu ilmiy maqolada zamonaviy tilshunoslikning paradigmatik va funksional yoʻnalishlari kesishmasidagi dolzarb muammolardan biri – morfologik paradigma va funksional-semantik maydon (FSM) oʻrtasidagi dialektik aloqadorlik masalalari tizimli tahlil qilinadi. Tadqiqot davomida lisoniy birliklarning sathlararo iyerarxik munosabati, kategorial ma’nolarning maydon yadosi (markazi) hamda periferiyasida taqsimlanish qonuniyatlari ochib berilgan. Shuningdek, oʻzbek tili grammatik tizimidagi invariant va variant munosabatlari, morfologik transpozitsiya hodisalari aniq misollar (egalik, zamon va mayl kategoriyalari) orqali dalillangan.
Downloads
References
1. Bondarko A. V. Teoriya morfologicheskix kategoriy i aspektnie issledovaniya. – Leningrad: Nauka, 1975. – 222 s.
2. Bondarko A. V. Principi funkcionalnoy grammatiki i voprosi aspektologii. – Moskva: Nauka, 1983. – 208 s.
3. Ne’matov H. Soʻz sintagmatikasi va paradigmatikasi. Oʻzbek tili tizimi tadqiqi. – Toshkent: Fan, 1991.
4. Ne’matov H., Rasulov R. Oʻzbek tili sistem leksikologiyasi asoslari. – Toshkent: Oʻqituvchi, 1995. – 128 b.
5. Rasulov R. Til tizimi va leksik voqelik (Munosabat maydonlari). – Toshkent: Fan, 2005.
6. Sossyur Ferdinand de. Trudi po yazikoznaniyu. / Per. s franc. pod red. A. A. Xolodovicha. – Moskva: Progress, 1977. – 696 s. (Paradigmatik va sintagmatik munosabatlar uchun)
7. Mahmudov N., Nurmonov A. Oʻzbek tilining nazariy grammatikasi (Sintaksis). – Toshkent: Oʻqituvchi, 1995. – 232 b.
8. Rahmatullayev Sh. Oʻzbek tilining nazariy grammatikasi (Morfologiya). – Toshkent: Universitet, 2008.
9. Mirzayev M., Usmonov S., Tojiyev Yo. Oʻzbek tili (Morfologiya va sintaksis). – Toshkent: Oʻqituvchi, 1992. – 320 b.
10. Shchur G. S. Teoriya polya v lingvistike. – Moskva: Nauka, 1974. – 256 s.
11. Tursunov U., Muxtorov J., Rahmatullayev Sh. Hozirgi oʻzbek adabiy tili. – Toshkent: Oʻzbekiston, 1992. – 400 b.
